लागुऔषध र साइबर अपराध विरुद्ध विद्यार्थीलाई सचेत बनाउँदै राप्ती प्रेस मञ्च 

भालुवाङ २६ असार । राप्ती गाउँपालिकाका अध्यक्ष प्रकाश विष्टले पछिल्लो समय युवापुस्ता लागुऔषध दुर्व्यसन, साइबर अपराध तथा विभिन्न सामाजिक विकृतिको जोखिममा पर्दै गएको भन्दै यस्ता अपराध नियन्त्रणका लागि परिवार, विद्यालय, समुदाय र सरोकारवाला सबै पक्षको साझा प्रयास आवश्यक रहेको बताएका छन् ।

राप्ती प्रेस मञ्चले शुक्रबार दाङको राप्ती गाउँपालिका–४ मा रहेको श्री माध्यमिक विद्यालय मौरीघाटमा आयोजना गरेको लागुऔषध दुर्व्यसन, ट्राफिक सचेतना, साइबर अपराध, कानुनी साक्षरता तथा बालविवाह न्यूनीकरण सम्बन्धी विद्यालयस्तरीय सचेतना कार्यक्रममा बोल्दै अध्यक्ष विष्टले युवाहरू गलत संगत, अभिभावकीय निगरानीको कमी तथा सामाजिक परिवेशका कारण विभिन्न अपराधजन्य गतिविधितर्फ आकर्षित भइरहेको उल्लेख गरे। उनले समाजमा बढ्दो लागुऔषध प्रयोग, साइबर अपराध तथा सडक दुर्घटनाले गम्भीर चुनौती सिर्जना गरिरहेको बताउँदै विद्यार्थी अवस्थादेखि नै सही शिक्षा, अनुशासन र चेतनाको विकास गर्न सके भविष्यका धेरै समस्या समाधान गर्न सकिने धारणा राखे । “समाजमा बढ्दै गएका यस्ता गतिविधि रोक्न राज्यका निकाय मात्र पर्याप्त हुँदैनन्, परिवार, विद्यालय, समुदाय र स्वयं युवाहरूको भूमिका पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ,” अध्यक्ष विष्टले भने।

राप्ती प्रेस मञ्चका अध्यक्ष अर्जुनकुमार अधिकारीको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा जिल्ला सरकारी वकिल कार्यालय दाङका सहायक न्यायाधिवक्ता तेजप्रसाद पाण्डेले कानुनी साक्षरताको महत्वबारे जानकारी गराउँदै विद्यार्थीहरूलाई कानुन विपरीत गतिविधिबाट टाढा रहन आग्रह गरे । उनले राज्यले निषेध गरेका वस्तु तथा गतिविधिहरूको प्रयोग र संलग्नताले व्यक्तिको भविष्यमा गम्भीर असर पार्न सक्ने बताए । पाण्डेले पछिल्लो समय किशोर तथा युवावर्गमा लागुऔषध प्रयोगकर्ताको संख्या बढ्दै गएकोप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै कानुनी सजायका विषयमा समेत जानकारी गराए। उनले कानुनको जानकारी अभावमा कतिपय युवाहरू अपराधमा फस्ने गरेको उल्लेख गर्दै विद्यार्थी अवस्थादेखि नै कानुनी चेतना आवश्यक रहेको बताए।

त्यस्तै इलाका प्रहरी कार्यालय भालुवाङका कार्यालय प्रमुख प्रहरी निरीक्षक गोपाल न्यौपानेले लागुऔषध दुर्व्यसन र साइबर अपराध सम्बन्धी विस्तृत प्रशिक्षण दिएका थिए । उनले चुरोट, मदिरा, गाँजा, ब्राउन सुगर लगायतका विभिन्न प्रकारका लागुऔषधबारे जानकारी दिँदै त्यसको प्रयोगले व्यक्तिको स्वास्थ्य, शिक्षा, पारिवारिक सम्बन्ध तथा भविष्यमा पार्ने नकारात्मक प्रभावबारे प्रकाश पारे। प्रहरी निरीक्षक न्यौपानेका अनुसार साथीहरूको दबाब, गलत संगत, जिज्ञासा तथा सामाजिक प्रभावका कारण धेरै किशोर तथा युवा लागुऔषधको प्रयोगतर्फ आकर्षित हुने गरेका छन् । उनले विद्यार्थीहरूलाई कुनै पनि परिस्थितिमा लागुऔषध सेवन नगर्न, आफ्ना साथीभाइलाई पनि सचेत गराउन तथा शंकास्पद गतिविधि देखिए सम्बन्धित निकायलाई जानकारी गराउन आग्रह गरे। “लागुऔषधबाट मुक्त समाज निर्माण गर्न परिवार, विद्यालय, समुदाय र सुरक्षा निकायबीचको सहकार्य अपरिहार्य छ,” उनले भने। उनले लागुऔषध दुर्व्यसनले व्यक्तिलाई मात्र होइन, सम्पूर्ण समाजलाई असर गर्ने भएकाले यसविरुद्ध सामूहिक अभियान आवश्यक रहेको धारणा राखे।

प्रहरी निरीक्षक न्यौपानेले साइबर अपराधका विषयमा पनि विद्यार्थीहरूलाई सचेत गराए । सामाजिक सञ्जाल तथा इन्टरनेटको बढ्दो प्रयोगसँगै साइबर अपराधका घटनाहरू समेत वृद्धि भइरहेको उल्लेख गर्दै उनले फेसबुक, टिकटक, इन्स्टाग्राम, ह्वाट्सएप लगायतका सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गर्दा अपनाउनुपर्ने सावधानीबारे जानकारी दिए। उनले व्यक्तिगत विवरण, पासवर्ड, बैंकिङ सूचना तथा अन्य संवेदनशील जानकारी कसैसँग पनि साझा नगर्न सुझाव दिँदै डिजिटल माध्यमको सही प्रयोगले ज्ञान र अवसर प्राप्त हुने भए पनि गलत प्रयोगले कानुनी समस्या निम्त्याउन सक्ने बताए। साइबर अपराधको शिकार भएमा लुकाएर नबस्न र तुरुन्त प्रहरी तथा सम्बन्धित निकायमा जानकारी गराउन पनि उनले आग्रह गरे।

कार्यक्रममा अस्थायी ट्राफिक प्रहरी पोष् भालुवाङका कार्यालय प्रमुख प्रहरी वरिष्ठ नायव निरीक्षक प्रेमप्रसाद पोख्रेलले ट्राफिक सचेतना सम्बन्धी प्रशिक्षण दिएका थिए । उनले नेपालमा हुने अधिकांश सडक दुर्घटनाको प्रमुख कारण मानवीय लापरवाही रहेको बताउँदै ट्राफिक नियमको पालना सबै नागरिकको साझा जिम्मेवारी भएको उल्लेख गरे । पोख्रेलले सडक प्रयोग गर्दा पैदल यात्रुले अपनाउनुपर्ने सावधानी, सवारी चालकले पालना गर्नुपर्ने नियम तथा दुर्घटना न्यूनीकरणका उपायबारे जानकारी गराए । मोटरसाइकल चालक तथा पछाडि बस्ने व्यक्तिले अनिवार्य रूपमा हेल्मेट प्रयोग गर्नुपर्ने, चारपांग्रे सवारीमा सिटबेल्ट लगाउनुपर्ने तथा ट्राफिक संकेतहरूको पालना गर्नुपर्ने विषयमा उनले विशेष जोड दिए। “सानो लापरवाहीले पनि ठूलो दुर्घटना निम्त्याउन सक्छ, त्यसैले सडकमा हिँड्दा र सवारी साधन प्रयोग गर्दा सधैं सजग रहनुपर्छ,” उनले विद्यार्थीहरूलाई सुझाव दिए।

यसैगरी जीवन दृष्टि पुर्नस्थापना केन्द्रका सञ्चालक भूमिराज नेपालले दुर्व्यसनमा फसेका युवाहरूका वास्तविक अनुभव र उदाहरण प्रस्तुत गर्दै लागुऔषधको कुलतले कसरी व्यक्तिको जीवन बर्बाद पार्न सक्छ भन्ने विषयमा जानकारी दिए । उनले दुर्व्यसनमा परेका युवाहरूको उपचार, पुनःस्थापना तथा समाजमा पुनःएकीकरणका प्रक्रियाबारे पनि जानकारी गराए। नेपालले गलत निर्णय, गलत संगत र क्षणिक आकर्षणका कारण धेरै युवाहरूको भविष्य अन्धकारतर्फ धकेलिएको बताउँदै विद्यार्थीहरूलाई सकारात्मक सोच, असल व्यवहार र सही जीवनशैली अपनाउन आग्रह गरे । उनले समयमै सचेतना र उचित मार्गदर्शन प्राप्त भए युवाहरूलाई दुर्व्यसनबाट जोगाउन सकिने विश्वास व्यक्त गरे। कार्यक्रममा बोल्ने अन्य वक्ताहरूले विद्यालय तहका विद्यार्थीहरूमा सही जानकारी, नैतिक शिक्षा र सामाजिक चेतनाको विकास गर्न यस्ता कार्यक्रम अत्यन्त प्रभावकारी हुने धारणा राखेका थिए। लागुऔषध, साइबर अपराध, बालविवाह तथा सडक दुर्घटनाजस्ता समस्याबाट बच्नका लागि ज्ञान, अनुशासन, जिम्मेवारीबोध र आत्मनियन्त्रण आवश्यक रहेको उनीहरूको भनाइ थियो।

कार्यक्रममा कक्षा ९ र १० मा अध्ययनरत करिब १ सय ५० जना विद्यार्थीहरूको सहभागिता रहेको थियो। कार्यक्रममा राप्ती गाउँपालिका वडा नम्बर ४ का वडा अध्यक्ष बिरबहादुर चौधरी, श्री माध्यमिक विद्यालय मौरीघाटका प्रधानाध्यापक गणेशप्रसाद शर्मा लगायतले बाेलेका थिए । राप्ती प्रेस मञ्चका वरिष्ठ उपाध्यक्ष सन्तोषकुमार गुप्ताको स्वागत मन्तव्यबाट सुरु भएको कार्यक्रमको सञ्चालन मञ्चका महासचिव ओमप्रकाश गुप्ताले गरेका थिए।